Nieznośna lekkość bytu – Milan Kundera

Życie to, tak jak je teraz przeżywasz i przeżywałeś, będziesz musiał przeżywać raz jeszcze i niezliczone jeszcze razy; i nie będzie w nim nic nowego, tylko każdy ból i każda rozkosz i każda myśl i każde westchnienie i wszystko niewymownie małe i wielkie twego życia wrócić ci musi, i wszystko w tym samym porządku i następstwie

Friedrich Wilhelm Nietzsche

Czy zastanawiałbyś się dłużej, gdyby każda Twoja decyzja powtarzała się przez wieczność, gdybyś miał ją przeżywać w nieskończoność wciąż od początku? Czy wiesz ile waży Twoja egzystencja? M. Kundera wciąga czytelnika w tę filozoficzną grę, w której umieścił bohaterów swojej powieści.


„Cóż może być warte życie, jeśli pierwsza próba już jest życiem ostatecznym?” – pyta. M. Kundera nawiązując do nietzscheańskiej idei wiecznego powrotu. Lekkość bytu polega na tym, że nigdy nie dowiemy się, czy nasza decyzja była słuszna, bo nie możemy jej porównać z rozwiązaniem alternatywnym. Życie jest teatrem bez próby generalnej. Nic dziwnego, że w nim tyle zamieszania. Brak prawdziwego wyboru i rządzący nami przypadek staje się nieznośny, choć lekki i łatwy.

„Nieznośna lekkość bytu” to książka przede wszystkim o zniewoleniu. Jej akcja toczy się w Pradze po praskiej wiośnie oraz Szwajcarii. Wydarzenia opisane zostały z perspektywy różnych osób, co pozwala na głębszą refleksje nad zdarzeniami przedstawionymi w powieści. Jednak przez całą książkę prześladowała mnie myśl o tym, co bardziej wpłynęło na ostateczny los bohaterów: ich własne decyzje, czy czasy, w których przyszło im żyć. Bohaterowie zostali podwójnie zniewoleni. Z jednej strony przez lekkość bytu, a z drugiej przez socjalizm. Czy można nie wpaść w tę pułapkę? Odpowiedzi udzielił Tomasz – jeden z głównych bohaterów powieści – „Nie mam żadnego powołania. To wielka ulga zrozumieć, że jesteś wolny, że nie masz żadnego powołania„. Lecz czy brak powołania to prawdziwa wolność, jeśli nie wiemy co tracimy? Nasze decyzje często podyktowane są przypadkiem, podobnie jak bohaterów M. Kundery, dlaczego więc Tomasz czuje się wolny?

Kundera uważa, że to, co nadaje sens naszemu postępowaniu jest zawsze dla nas nieznane.  Warto zapoznać się z „Nieznośną lekkością bytu” i zmierzyć z problemami, które są w niej poruszane. To jedna z najlepszych powieści czeskiego autora. Jeżeli „kicz jest stacją tranzytową pomiędzy bytem a zapomnieniem”, to jestem pewna, że „Nieznośna lekkość bytu” nie przejdzie tym mostem ku zapomnieniu.

Ewelina Pasternak

Autor: Milan Kundera
Tytuł: Nieznośna lekkość bytu
Tytuł oryginału: Nesnesitelná lekhost bytí
Miejsce wydania: Warszawa
Rok wydania: 1999
Wydawca: PIW, Państwowy Instytut Wydawniczy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *