Anna Brzezińska – Wiedźma z Wilżyńskiej Doliny

WiedzmaDolinaBabunia Jagódka po raz pierwszy pojawiła się w opowiadaniu Anny Brzezińskiej „A kochał ją, że strach” opublikowanym w 1998 roku w czasopiśmie „Magia i miecz”. W 2002 roku ukazał się traktujący o przygodach wiedźmy zbiór „Opowieści z Wilżyńskiej Doliny”. Po kilku latach pisarka postanowiła wrócić do wioski położonej u stóp Pala, Maczugi i Mnicha, czego efektem jest tom „Wiedźma z Wilżyńskiej Doliny”, w skład którego weszło siedem tekstów: „Po prostu jeszcze jedno polowanie na smoka”, „Babie lato”, „Powrót władyki”, „Powrót kmiecia”, „Rusałka”, „Zagubione dzieci”, „Wiosna władyki”.

Choć „Wiedźmę z Wilżyńskiej Doliny” można przeczytać, nie znając wcześniejszych opowiadań, sporo się wtedy jednak straci.

Autorka dopowiada bowiem losy bohaterów, którzy pojawili się w pierwszym tomie, a przeszłość nader często ma wpływ na teraźniejszość i przyszłość. Dzięki temu można zresztą zobaczyć jak opłakane skutki przynosi zetknięcie prawdy z romantyczną legendą („Zagubione dzieci”).

Dla niewtajemniczonych – Babunia Jagódka to największa magiczna znakomitość Wilżyńskiej Doliny, a kto wie, może i całych Gór Żmijowych. I niech was nie zwiedzie niewinny przydomek oraz bardzo ludzka słabość do śliwkowych powideł i malinowej nalewki, bo wiedźma jest złośliwa i wredna jak mało kto. A że do tego wszystkiego posiada moc niezbędną do wywierania okrutnej zemsty, wcale nie dziwi, że mieszkańcy Wilżyńskiej Doliny boją się jej jak ognia.
Babunia Jagódka potrafi poradzić sobie z każdym, a pomocą służy jej m. in. naprędce wyrwana z płotu sztacheta oraz zaklęcie „piękna – i – młoda”. Jednak w Wilżyńskiej Dolinie wciąż mnożą się problemy. Do zagubionej na krańcu świata wioski przemocą wdziera się cywilizacja i jej zgubne wynalazki. Wiedźma musi sobie też poradzić z skutkami wypowiedzianych niegdyś przez nią życzeń.

Choć świat wykreowany przez A. Brzezińską zaludniają fantastyczne stworzenia – utopce, rusałki, smoki czy ubożęta – przedstawione w nim problemy wcale nie są obce ludziom żyjącym w naszej rzeczywistości. Zarówno mieszkańcami Wilżyńskiej Doliny, jak i ludźmi lepiej urodzonymi kierują przede wszystkim niskie pobudki – żądza zysku, władzy oraz zemsty. Prawdziwa miłość zdarza się niezmiernie rzadko, a nawet wtedy jest równie krucha i nietrwała jak nitki babiego lata.

Czytając opowiadania, nieraz nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że już skądś to znam, że czytałam już kiedyś tę baśń. Złudzenie szybko jednak mija. Bo choć motywy są te same, zgoła inne płyną z nich wnioski. Polowanie na smoka w istocie okazuje się polowaniem chytrej kasztelanki na odpowiedniego męża. Zachcianka, niesłusznie nazywana miłością, odbiera tożsamość magicznej istocie. Matka oddaje własne dziecko, gdy nie sprzyja już jej interesom. Na powracającego z wojny męża nie czeka wierna Penelopa. Baśnie i mity tracą swój blask w zetknięciu z ludźmi z krwi i kości.
W takim towarzystwie Babunia Jagódka pasuje jak ulał. I choć nie zawsze jest główną postacią opowiadań, wisi niczym cień nad okolicą i nieraz ma decydujący wpływ na losy bohaterów. Wszak była w Wilżyńskiej Dolinie od zawsze, od czasu, gdy zaplątały się ścieżki powrotu, a mit zgasł i zszarzał. Wiedźma, zagubiona córka Kii Krindara od Ognia, boga Krain

Wewnętrznego Morza, jest tego najlepszym dowodem.
Mocną stroną opowiadań A. Brzezińskiej jest język. Kiedy trzeba, liryczny i bogaty w poetyckie środki wyrazu, kiedy indziej, zbliżony do chłopskiej gwary, dosadny i rubaszny. Pojawiające się archaizmy nie przeszkadzają w odbiorze tekstów, wręcz przeciwnie, dodają im staropolskiego uroku.
Mimo upływu lat (i wciąż narastającego bólu w stawach) Babunia Jagódka trzyma się mocno. A ponieważ zakończenie jest jak najbardziej otwarte – oby tak dalej. Z chęcią odwiedziłabym jeszcze raz Wilżyńską Dolinę, by poczytać o świecie fantasy, mimo wszechobecnej magii odartym z baśniowego uroku i przekazującym bez zbędnego moralizowania gorzkie prawdy o ludzkiej naturze.

Barbara Augustyn

Wydawnictwo: Runa

Liczba stron: 448

Data wydania: 2010

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *