Vaclav i Lena – Haley Tanner

Ponura dzielnica rosyjskich emigrantów Brighton Beach w Nowym Jorku. Dziesięcioletni Vaclav od najmłodszych lat widzi świat na swój przekorny sposób. Dla niego jest siedliskiem prawdziwej magii, popartej mocną wiarą, że gdy się czegoś bardzo chce, to się to osiągnie, wkładając w przedsięwzięcie całe serce, talent i ogromny wysiłek. Doskonale wie też kim będzie w przyszłości – magikiem, jak jego idol Harry Houdini. Vaclav nie wyobraża sobie spełnienia swojego marzenia bez udziału uroczej asystentki, więc jak na porządnego magika przystało ma już chętną na to miejsce – o rok młodszą od niego Lenę, najlepszą przyjaciółkę i powierniczkę jego dziecięcych sekretów. Pewnego razu obiecują sobie nawet małżeństwo.

Bohater nie wie jednak o poważnych problemach, trapiących jego przyszłą „narzeczoną”, świat dorosłych niebezpiecznie wkrada się do ich ciepłej przystani, rozdziera ich przyjaźń i lojalność. W przeddzień swojego pierwszego pokazu Vaclav zostaje sam – bez asystentki, ale też bez ukochanej przyjaciółki. Co stało się z Leną? Czy codzienne mówienie jej magicznego „dobranoc” sprawi, że ich ścieżki znowu się skrzyżują, a dawne uczucia rozkwitną na nowo, jak delikatne przebiśniegi na śniegu po ostrej zimie?

Haley Tanner, amerykańska pisarka z Brooklynu debiutuje szczególną powieścią. „Vaclav i Lena” to książka, która porusza szerokie spektrum tematów, przemyconych w pozornie prostej historii miłości dwójki młodych ludzi. Dużo miejsca poświęca rosyjskiej emigracji, jej podskórnej tęsknocie za Związkiem Radzieckim i oferowaną wówczas stabilizacją terroru i strachu, ale jednak stabilizacją. Bohaterowie wielokrotnie wspominają demokratyczne przemiany w Rosji po upadku ZSRR jako prawdziwą apokalipsę, która wielu doprowadziła na skraj nędzy i rozpaczy, wygnała z domu młode dziewczyny, żeby sprzedawały się na ulicy, a ich ojców utopiła w bezbrzeżnym morzu alkoholu. Jedynym wyjściem z tej potwornej sytuacji wydaje się tylko wyjazd do Ameryki, spełnienie wielkiego amerykańskiego snu. Niestety na miejscu okazuje się, że dla niektórych realia właściwie niewiele się zmieniają. Nieszczęścia i ból istnienia wszędzie są takie same – zarówno w Rosji, jak i w Ameryce…

„Vaclav i Lena” jest również świetnym stadium dorastania. Poznajemy dwójkę zupełnie odmiennych dzieci: naiwnego, szczerego Vaclava, pogrążonego w świecie fantazji i zdeterminowanego precyzyjnie wyznaczonym celem, oraz przebiegłą, zranioną przez świat Lenę, twardo stąpającą po ziemi, pragnącą jedynie przetrwać. Uczucie Vaclava od początku jest czyste, bezinteresowne nawet wtedy, gdy Lena zaczyna go wykorzystywać i gardzi jego przyjaźnią dla lepszego traktowania jej w grupie dziewczynek. Od początku ta relacja wydaje się być dość nierówna. To Vaclav bardziej kocha Lenę, a nie odwrotnie. Można mnożyć przykłady, w których jest to dobrze widoczne, jak chociażby fakt, że po swoim zniknięciu Lena długo nie kontaktuje się z Vaclavem. Autorka wszystko pięknie tłumaczy jej wielkimi traumami i rzeczywiście w swoim krótkim życiu Lena wycierpiała więcej, niż niejeden dorosły, mimo to nie opuszczało mnie wrażenie, że do końca nie potrafiła docenić oddania jej przyjaciela z dzieciństwa. To prowokuje pytanie, czy może naprawdę nie jest tak, że zawsze jedna osoba kocha bardziej, a druga mniej? Czy w ogóle istnieje coś takiego w związku, jak kochanie się „po równo”?

Problem ten dotyczy nie tylko miłości typowo romantycznej, ale także uczuć łączących dzieci i ich rodziców. Osobiście bardzo urzekły mnie relacje Vaclava z jego matką oraz Leny z jej przybraną matką. W wieku dorastania kontakty z rodzicami tylko się zaostrzają, stają się trudniejsze i od obu stron wymagają dużo wysiłku i samozaparcia, żeby nie zniszczyć tego, co udało się wypracować we wczesnym dzieciństwie.  Tanner okazuje się być świetnym psychologiem relacji międzyludzkich, a magia w jej wydaniu, to po prostu nieustanne próby uczynienia świata lepszym, czasami dzięki mówieniu całej prawdy i tylko prawdy, a czasami tylko jej niewielkiej części…

Jeśli więc macie ochotę przeczytać nietypową historię miłosną, poznać bezpośredni, trącający naturalizmem styl debiutanckiej autorki, oraz choć chwilę zastanowić się nad kondycją ludzkiej moralności w obliczu trudnych, życiowych wyzwań, ta książka zdecydowanie Was nie rozczaruje. Polecam.

Magdalena Pioruńska

Ocena: 4,5/5

Autor: Haley Tanner

Tytuł: „Vaclav i Lena”

Wydawnictwo: WAB

Liczba stron: 328

Data wydania: 2011

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *